به گزارش تولیدگران کارآفرین به نقل از روابط عمومي شركت مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي ايران: طرحی که فراتر از افتتاح یک کارخانه سوخت، شکستن طلسم پروژهای معطلمانده با اهرم نوآورانه «شرکت/پروژه» در بازار سرمایه و آغاز پیوندی استراتژیک میان امنیت غذایی، اقتصاد کشاورزی و سوخت پاک است.
سالهاست که در ادبیات اقتصاد انرژی ما، هر جا سخن از پالایش و اکتشاف میآید، تصویر سکوهای سر به فلک کشیده فراساحل و برجهای تقطیر عسلویه در ذهن جان میگیرد. اما مسیر آینده انرژی جهان، در نقطهای به نام «تنوعبخشی به سبد هیدروکربنی» تغییر جهت داده است. ۲۵ اردیبهشتماه ۱۴۰۴، با آغاز به کار رسمی زیستپالایشگاه شرکت «گسترش سوخت سبز زاگرس» در کرمانشاه، نخستین گام صنعتی ایران برای خروج از انحصار سوختهای فسیلی برداشته شد؛ گامی که نشان داد ماده اولیه انرژی میتواند به جای نفت خام، از دل زمینهای کشاورزی و ضایعات غلات بیاید.
عبور از برزخ دهساله با ابتکار بازار سرمایه
داستان این تأسیسات، مثل خیلی از طرحهای بزرگ صنعتی کشور، بیدردسر پیش نرفت. مصوبهای از سفر سال ۱۳۹۰ که کلنگ آن در سال ۱۳۹۴ بر زمین نشست و با سررسید دوره ساخت ۳۰ ماهه تعریف شد، به دلیل تنگناهای سنگین مالی در گلوگاههای معمول بانکی و ارزی گرفتار آمد.
نقطه عطف ماجرا اما در خود مهندسی مالی اتفاق افتاد: تبدیل پروژه به اولین «شرکت-پروژه» سهامی عام در بازار سرمایه ایران (نماد سوختسبز). ورود به بورس در پاییز ۱۴۰۲ و تجهیز حدود ۲ هزار میلیارد تومان سرمایه مردمی و نهادی، نشان داد وقتی مدل تأمین مالی از مسیرهای سنتی بانکمحور خارج و به ظرفیت واقعی سرمایههای شفاف متصل شود، پروژهای معطل میتواند ظرف مدتی کوتاه به بهرهبرداری برسد.
همافزایی سوخت و غذا در مقیاس صنعتی
از منظر فنی و مهندسی فرآیند، اهمیت زیستپالایشگاه کرمانشاه در بازدهی دوگانه و مفهوم «اقتصاد چرخشی» نهفته است. این مجموعه با توان تولید روزانه ۲۰۰ هزار لیتر بیواتانول و سالانه ۶۶ هزار تن کنجاله تخمیری (DDGS)، دو نیاز استراتژیک را همزمان پاسخ میدهد:
۱. کاهش آلودگی و اکتانافزایی پاک: بیواتانول به عنوان مکمل، جایگزین مطمئنی برای اکتانافزاهای شیمیایی مانند MTBE است که سالها از جهت ریسکهای زیستمحیطی محل بحث بودهاند.
۲. امنیت غذایی و کاهش وابستگی ارزی: تفاله حاصل از فرآیند تخمیر غلات به کنجاله خوراک دام با پروتئین بالا تبدیل میشود؛ محصولی که کشور سالانه بخش عمدهای از آن را با صرف ارز سنگین وارد میکند.
پیام اصلی زیستپالایشگاه زاگرس برای توسعه ملی روشن است: پیشرفت همیشه وابسته به دستیابی به مخازن جدید گاز و نفت نیست، بلکه هنر اتصال حلقههای مفقوده میان «مزرعه»، «صنعت غذا»، «بازار سرمایه» و «پالایشگاه» است. ورود غله به خط تولید و خروج توأم سوخت سبز و خوراک پروتئینی، بازتعریف یک الگوی ارزشآفرین است؛ الگویی که یادآوری میکند زنجیره ارزش، زمانی واقعی است که از منابع تجدیدپذیر سرچشمه بگیرد و ثروت را در بطن بوم منطقه حفظ کند.
جمعبندی: ریلگذاری تازه برای نقشه راه انرژی
تجربه زیستپالایشگاه کرمانشاه بیش از آنکه صرفاً افتتاح یک خط تولید جدید باشد، گواهی است بر یک بلوغ سیاستی؛ اینکه سبد انرژی کشور نباید و نمیتواند تا ابد تکمحصولی و متکی به هیدروکربنهای زیرزمینی بماند.
این پروژه در عمل به سه پرسش کلیدی پاسخ داد:
نخست اینکه بنبستهای تأمین مالی پروژههای سنگین، با اتکا به ابزارهای نوین بورس و اعتماد عمومی قابل گشایش است.
دوم اینکه صنعت انرژی میتواند بدون آسیب به زنجیره امنیت غذایی، مکمل و ارزشآفرین بخش کشاورزی باشد.
و سوم اینکه سوخت پاک و ارتقای استاندارد بنزین، یک شعار فانتزی زیستمحیطی نیست، بلکه یک ضرورت مهندسی و اقتصادی است.
کرمانشاه اکنون به عنوان نقطه آغاز، محکی است برای سنجش اراده توسعه ملی در توسعه سوختهای زیستی. امتداد این مسیر در مقیاسهای بزرگتر، نه تنها میتواند بخش مهمی از ناترازی بنزین را بدون نیاز به سرمایهگذاریهای نجومی پالایشگاهی تعدیل کند، بلکه نشان میدهد آینده توسعه در دستان کسانی است که یاد گرفتهاند چگونه از دل ضایعات دیروز، ثروت پایدار فردا را بسازند.
*«محتواي فنی این گزارش با همکاری و کمکهای تخصصی همکاران واحد مهندسی شركت مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي ايران تهیه شده است.»
منابع:
۱. پایگاه اطلاعرسانی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو): شناسنامه فنی و گزارش روند احداث زیستپالایشگاه سوخت سبز زاگرس (کرمانشاه).
۲. سامانه جامع اطلاعرسانی ناشران سازمان بورس (کدال): مستندات پذیرهنویسی و صورتهای مالی نخستین شرکت-پروژه بازار سرمایه (شرکت گسترش سوخت سبز زاگرس – نماد سوختسبز).
۳. شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران: گزارشهای مطالعاتی و استانداردهای کیفی در زمینه مکملهای اکتانافزا و جایگزینی MTBE با بیواتانول.
۴. دادههای تحلیلی وزارت صمت و وزارت جهاد کشاورزی: بررسی تراز تجاری نهادههای دامی و اثرات اقتصادی تولید کنجاله تخمیری (DDGS) بر کاهش واردات خوراک دام.
